Wydawca treści Wydawca treści

Grzyby

Kogo mogę się poradzić w sprawie zebranych w lesie grzybów, czy grzyby w lesie można zbierać bez ograniczeń, czy znalezione grzyby należy wykręcać, czy wycinać - odpowiedzi na te i inne pytania.

Kogo mogę się poradzić w sprawie zebranych w lesie grzybów?

Podstawową zasadą jest zbieranie tylko i wyłącznie owocników grzybów, które dobrze znamy. Nie należy zbierać osobników zbyt młodych, bo to utrudnia określenie gatunku oraz zbyt starych, które z kolei mogą być toksyczne. Jeżeli nie jesteśmy pewni, czy  znaleziony  grzyb jest przydatny do spożycia, to lepiej pozostawić go w lesie.

Aby nauczyć się prawidłowego zbierania grzybów i rozpoznawania gatunków warto uczestniczyć w organizowanych przez nadleśnictwa grzybobraniach. Informacje o nich znajdziecie na stronie www.lasy.gov.pl oraz stronach jednostek. Warto szukać porady w punktach skupu i u grzyboznawców - nadleśnictwa nie zajmują się ocenianiem grzybów. Bezpłatnych porad na temat zebranych w lesie grzybów udzielają wszystkie terenowe stacje sanitarno-epidemiologiczne, które znajdują się w każdym powiatowym mieście. Prowadzą one także rejestry grzyboznawców, którzy udzielają porad.

W przypadku wystąpienia po spożyciu grzybów nudności, bólów brzucha, biegunki, czy podwyższonej temperatury należy wywołać wymioty i jak najszybciej zgłosić się do lekarza. Wezwany w porę może uratować życie. Nie należy lekceważyć takich objawów. Trzeba też pamiętać, że przy zatruciach muchomorem sromotnikowym występuje faza pozornej poprawy, później stan chorego gwałtownie się pogarsza.

Czy grzyby w lesie można zbierać bez ograniczeń?

Grzyby w polskich lasach można zbierać bez ponoszenia jakichkolwiek kosztów i w zasadzie bez ograniczeń, ale są pewne wyjątki. Nie wolno ich zbierać w niektórych częściach lasu, gdzie jest stały zakaz wstępu:  na uprawach do 4m wysokości, w drzewostanach nasiennych i powierzchniach doświadczalnych, w ostojach zwierzyny. Nie wolno ich także zbierać na obszarach chronionych: w rezerwatach i parkach narodowych. Rygorystycznie należy przestrzegać zakazu wstępu na tereny wojskowe.

Należy oszczędzać duże, stare owocniki grzybów, gdyż nie są atrakcyjne kulinarnie, a  mają duże znaczenie dla rozwoju grzybów. Jeśli wiemy, że jakiś grzyb jest rzadki i ginący to także oszczędźmy go, nawet jeśli jest jadalny. Niezależnie od miejsca występowania część gatunków grzybów podlega całkowitej ochronie gatunkowej – poznaj dokładnie listę tych grzybów zanim wybierzesz się do lasu.

Czy znalezione grzyby należy wykręcać, czy wycinać?

To pytanie jest zadawane od niepamiętnych czasów. Powstało zapewne tuż po słynnym dylemacie dotyczącym jaja i kury. Skoro jest tyle gatunków rozmaitych grzybów to spokojnie możemy stosować oba sposoby. Każdy jest dobry, ale  stosowany z rozsądkiem. Większe owocniki grzybów lepiej jest wyciąć, ze względów praktycznych, bo zaoszczędzamy sobie pracy przy czyszczeniu grzybów. Naturalnie nie w połowie trzonu, jak to nieraz widać przy zbiorze podgrzybków w celach zarobkowych. Możemy delikatnie podważyć także owocnik grzyba koniuszkiem noża. Wycinamy jak najniżej, odgarniając dokładnie ściółkę i uważając, aby nie uszkodzić grzybni. Potem starannie przykrywamy to miejsce, aby grzybnia nie wysychała. Resztka trzonu grzyba szybko zgnije lub zjedzą ją ślimaki.

Grzyby blaszkowe, takie jak kurka, zielonka czy rydz lepiej jest wykręcać. Należy je wyjąć z podłoża tak, aby nie uszkodzić trzonu i także dokładnie zakryć grzybnię ściółką. Tak wyjęty owocnik łatwiej rozpoznać co do gatunku, a jest to bardzo istotne, aby wyeliminować pomylenie zielonki, gołąbka czy pieczarki z  muchomorem zielonkawym. Rozpoznaje się go m.in. po pochwie u podstawy trzonu, stąd nie można takich grzybów wycinać. Pamiętajmy, że jeden średni owocnik to dawka śmiertelna dla człowieka.

Jak zbierać i przechowywać grzyby zanim trafią do kuchni?

Pierwsza zasadą jest zbieranie tylko znanych nam grzybów. Unikniemy wtedy zatrucia na pozór apetycznie wyglądającymi, ale groźnymi dla naszego zdrowia owocnikami. Zbieramy tylko owocniki zdrowe, nieuszkodzone i młode, ale nie zbyt młode, bo wtedy trudno rozpoznać gatunek grzyba. Pozostawiamy w nienaruszonym stanie grzyby niejadalne, nieznane nam oraz osobniki stare, które pozostawiamy jako „nasienniki". Najczęściej i tak  są robaczywe. Czy wiecie dlaczego grzyby są robaczywe? Te „robaki", które dziurawią nasze grzyby, szczególnie z letnich zbiorów, to larwy (czerwie) muchówek. Właśnie w grzybach przechodzą część swojego rozwoju.

Warto także pamiętać, że owocniki grzybów to żyjące organizmy, które nawet po zerwaniu nadal rozwijają się i oddychają wydzielając dwutlenek węgla i wodę. Dlatego bardzo ważne jest prawidłowe przechowywanie owoców grzybobrania. Najlepsze są szerokie, wiklinowe koszyki, a nie plastikowe wiadra, torby czy woreczki. Nawet najpiękniejsze owocniki szlachetnych gatunków grzybów mogą być przyczyną zatrucia, gdy przechowywane będą w foliowej torebce i ulegną zaparzeniu. Często wybieramy się na grzybobranie daleko od domu. W trakcie szybko postępujących procesów gnilnych wywołanych złym przechowywaniem grzybów wydzielają się toksyny, szkodliwe dla naszego zdrowia. Dlatego nawet powszechnie znane kurki czy podgrzybki mogą nam zaszkodzić, gdy je źle przechowamy.


Polecane artykuły Polecane artykuły

Powrót

Walory turystyczne

Walory turystyczne

Rezerwaty, stanowiące ostoję dla wielu chronionych gatunków roślin i zwierząt, ponad 750-letni pomnik przyrody, będący najstarszym drzewem w Polsce czy liczne formy ochrony przyrody, które zadziwią każdego entuzjastę natury – to tylko niektóre z walorów przyrodniczych przemawiających za odwiedzeniem terenów należących do Nadleśnictwa Szprotawa.

Nadleśnictwo Szprotawa w swoim zasięgu posiada wiele cennych przyrodniczo i kulturowo form ochrony , które powinien zobaczyć każdy, kto choć w najmniejszym stopniu interesuje się naturą. Warto zaznaczyć, że do wielu miejsc prowadzą wyznaczone szlaki przyrodnicze i ścieżki rowerowe.

Unikatem w skali kraju, który trzeba zobaczyć będąc na terenie Nadleśnictwa Szprotawa jest dąb szypułkowy „Chrobry", którego wiek szacuje się na ponad 750 lat. Ten niesamowity pomnik przyrody rośnie w niedaleko rezerwatu  „Buczyna Szprotawska" w Borach Dolnośląskich, w okolicach wsi Piotrowice i swoim okazałym wyglądem wzbudza podziw i zapiera dech w piersiach. 

Zobacz ciekawostki dotyczące tego dębu.

Dąb "Chrobry" liczy już sobie ponad 750 lat. Fot. Jerzy Wilanowski

Trzeba również wspomnieć o rezerwacie przyrody „Buczyna Szprotawska", będącym największym rezerwatem podlegającym RDLP w Zielonej Górze, zamieszkiwanym przez niezwykle rzadkie zwierzę, jakim jest popielica.

Inne miejsca, które warto odwiedzić to:

  • rezerwat przyrody "Annabrzeskie Wąwozy",
  • zespół przyrodniczo - krajobrazowy "Park Słowiański"
  • Dolinę Bobru, Wzgórza Dalkowskie, Dolinę Brzeźnicy, Dolinę Szprotawki oraz Bory Dolnośląskie, zaliczane do Obszarów chronionego krajobrazu,
  • Dolinę Dolnej Kwisy, Buczynę Szprotawsko - Piotrowicką, Borowicę, Małomickie Łęgi, Stawy Przemkowskie i Bory Dolnośląskie, które są obszarami podlegającymi ochronie sieci Natura 2000,
  • A ponadto Użytki ekologiczne, takie jak Sowie Bagno, Żurawie Bagno i Łabędzie Stawy.

Teren Nadleśnictwa Szprotawa posiada bardzo dobrze rozwiniętą sieć szlaków rowerowych:

  • Czerwony – pomiędzy Przemkowem a Lesznem Górnym,
  • Zielony – Przemków – Bytom Odrzański,
  • Żółty – Szprotawa – Czerna,
  • Niebieski – Przemków – Piotrowice,
  • Niebieski im. Gepperta – Szprotawa – Buczek,
  • Zielony – Nowa Sól – Żagań (przez Bożnów).

Szlaki prowadzące do Parku Słowiańskiego .Fot. Jerzy Wilanowski

Przez teren Nadleśnictwa przebiegają również liczne szlaki piesze, zaproponowane przez PTTK w Żarach, łączące tematycznie zarówno zwiedzanie ciekawych miejsc ze względu na bogactwo przyrodnicze, jak i związanych z historią tego regionu. Poszczególne szlaki to:

  • Szlak północny, Szprotawa – Witków, Siecieborzyce, Długie, Henryków, o długości 50 km,
  • Szlak żółty Laubego, Szprotawa – Sucha Dolna – Bobrowice, o długości 17 km,
  • Szlak zielony, Żagań – Rudawica – Małomice – Szprotawa, o długości 76,5 km,
  • Szlak czerwony, od parkingu, od Szprotawki do rezerwatu „Buczyna Szprotawska" , o długości 1,5 km,
  • Szlak granatowy, Leszno Dolne – do rezerwatu „Buczyna Szprotawska", o długości 3 km,
  • Szlak czerwony, Śliwnik – stawy Bobrowickie – Bobrowice, o długości 12 km,
  • Szlak żółty, Szprotawa – Zielona Góra, o długości 40 km,
  • Szlak czarny, Żary – Żagań o długości 21 km.

Zobacz szczegółowy opis szlaków.